“Ik wil er gewoon vanaf, punt.” Ze zegt het met zoveel overtuiging en lichaamstaal dat het me meer dan duidelijk is hoe moe ze ervan is. Moe van dat eindeloze gepieker, van die boosheid die telkens terugkomt, van de spanning in haar lijf, van herinneringen die zich op de meest onverwachte momenten aandienen. Ze heeft er genoeg over nagedacht, genoeg over gepraat, ze weet inmiddels heel goed waar het vandaan komt. En toch blijft het terugkomen… "Ik wil het nu eindelijk eens loslaten.” Ze kijkt me aan en ik stel een vraag die ze niet verwacht: “En wat als juist dát je in de weg zit?”
Je wil vooral van iets af
Wanneer zeg je eigenlijk dat je iets wilt loslaten? Meestal wanneer je ergens last van hebt. Je wilt van je boosheid af, van je verdriet, van je angst, van die gedachten die maar blijven rondmalen. Je wilt gewoon dat het ophoudt. En dus gaan je aan de slag. Je probeert anders te denken, je zoekt afleiding, je praat jezelf moed in, je vertelt jezelf dat het verleden voorbij is en dat je je er niet meer zo druk over moet maken.
Soms lukt dat best een tijdje.Totdat iemand iets zegt, er iets gebeurt, een bepaalde blik, een opmerking, een situatie. En hop! Daar is het weer. Die bekende knoop in je maag, die spanning in je borst, die boosheid waarvan je dacht dat je er allang klaar mee was. Verdorie. Alweer! En wat doe je vervolgens? Je probeert er nóg harder van af te komen.
Heb je dit ooit geprobeerd?
Je kent toch het verhaal van die strandbal? Je wilt hem niet zien, dus duw je hem onder water. En dat lukt, natuurlijk, makkelijk. Zolang je maar blijft duwen. Maar zodra je even verslapt, schiet hij omhoog. Duh, dus duw je hem opnieuw naar beneden. Na een tijdje ben je doodmoe. Niet van die bal, die weegt schijnbaar niet zoveel, maar wel van de moeite die het kost om hem onder water te houden.
Zo gaan we vaak ook met onze gevoelens om. Je wilt ze niet voelen, omdat ze pijn doen, omdat ze je onzeker maken, omdat je bang bent dat je erin blijft hangen wanneer je ze eenmaal toelaat. En dus houd je ze onder water. Met je hoofd, met druk bezig zijn, met relativeren, met controle houden, met voor anderen zorgen. Je wordt er ongelooflijk handig in. Alleen… het kost bakken energie. En ondertussen begrijp je maar niet waarom ‘die bal’ steeds weer bovenkomt.
Wat ooit te veel was
Waarom zouden we eigenlijk zo ons best doen om bepaalde gevoelens niet te hoeven voelen? Dat doen we meestal niet zomaar. Als kind kun je situaties meemaken die emotioneel te groot zijn om op dat moment te verwerken. Misschien was er niemand die je hielp met je verdriet of was boos worden niet veilig, of leerde je dat je vooral lief moest zijn, niet lastig moest doen of sterk moest blijven. Je vond een manier om daarmee om te gaan. Je slikte je tranen in, je paste je aan, je hield de sfeer in de gaten, je zorgde dat je niemand teleurstelde. En dat werkte.
Het hielp je om verder te kunnen, alleen betekent verder kunnen niet automatisch dat alles wat je voelde ook verwerkt is. Sommige ervaringen laten (diepe) sporen na in de manier waarop je lichaam reageert, zelfs wanneer je hoofd allang weet dat de situatie voorbij is. Daarom kan een onschuldige opmerking je ineens diep raken. Daarom kun je je afgewezen voelen terwijl je verstand zegt dat er helemaal geen reden voor is. Daarom kan het idee dat iemand boos op je is voldoende zijn om je hele lijf in de spanning te zetten. Er wordt iets ouds aangeraakt en voordat je goed en wel beseft wat er gebeurt, schiet je in een reactie die je al je een groot deel van je leven kent.
En daar begint het gevecht opnieuw
Nu ben je volwassen. Je weet inmiddels dat je niet iedereen tevreden hoeft te houden, je weet dat je grenzen mag stellen, je weet dat je niet verantwoordelijk bent voor de gevoelens van anderen. Maar, zodra die oude spanning opkomt, wil je er zo snel mogelijk vanaf. Je gaat nadenken, verklaren, oplossen. Of je probeert jezelf ervan te overtuigen dat je je niet zo moet aanstellen. En ongemerkt doe je opnieuw wat je vroeger ook deed: proberen niet te voelen wat er in je leeft.
Soms is het niet de oorspronkelijke pijn die ons nu het meest uitput, maar de voortdurende strijd om die pijn niet te hoeven voelen. En die strijd kan zo vanzelfsprekend zijn geworden dat je niet eens meer merkt dat je hem voert.
Loslaten begint níet met wegdoen
Dit is waar het voor veel mensen verwarrend wordt, want als je iets wilt loslaten, waarom zou je er dan juist aandacht aan geven? Omdat toelaten iets heel anders is dan vasthouden. Wanneer je verdriet toelaat, betekent dat niet dat je erin moet blijven wonen. Wanneer je boosheid voelt, betekent dat niet dat je ernaar moet handelen en wanneer je angst opmerkt, betekent dat niet dat die angst de waarheid spreekt.
Je hoeft er niet in mee te gaan, je hoeft er ook niet onmiddellijk iets aan te veranderen, je mag eerst eens opmerken wat er werkelijk gebeurt. Waar voel je die spanning? Wat gebeurt er in je lijf wanneer je niet meteen begint te verklaren, relativeren of oplossen?
Kun je even aanwezig blijven bij wat je voelt, zonder jezelf te veroordelen?
Dat klinkt eenvoudig, tot je ontdekt hoe sterk de neiging is om er onmiddellijk weer vandaan te gaan. En nee, dat betekent niet dat je jezelf moet dwingen om heftige emoties opnieuw te beleven. Juist bij oude pijn is veiligheid mega belangrijk. Soms heb je begeleiding nodig om stap voor stap ruimte te maken voor wat er diep in jezelf nog leeft en zich steeds weer aandient, maar het principe blijft hetzelfde: Wat je voortdurend probeert weg te duwen, krijgt nauwelijks de ruimte om tot rust te komen.
Je hoeft niet alles op te lossen
Wat ik o zo vaak zie, is dat vrouwen ontzettend hard aan zichzelf hebben gewerkt. Ze hebben boeken gelezen, cursussen gevolgd, gesprekken gevoerd. Ze kunnen haarfijn uitleggen waarom ze doen wat ze doen. En tóch blijven bepaalde reacties terugkomen. Dan denken ze dat ze nog iets niet begrijpen, dat er nog een inzicht ontbreekt. Dus: nog een boek, nog een verklaring, nóg wat dieper graven.
Maar wat als je niet nóg meer hoeft te begrijpen? Wat als je lichaam iets heel anders nodig heeft dan je hoofd? Een ervaring waarin je merkt dat je niet hoeft weg te lopen voor wat je voelt. Dat spanning kan veranderen zonder dat je haar met geweld probeert kwijt te raken. Dat een gevoel er even mag zijn, zonder dat het je volledig hoeft over te nemen. En dat je niet langer automatisch hoeft te reageren zoals je dat vroeger deed. Dat is iets wat je niet uit een boek kunt halen, dat kan je alleen ervaren.
Wat mag ik loslaten?
Deze vraag wil ik je graag meegeven. En voordat je antwoord geeft, wil ik je uitnodigen om eens wat verder te kijken dan de dingen waar je vanaf wilt. Want natuurlijk wil je dat gepieker loslaten, die boosheid, dat schuldgevoel, die spanning. Maar wat houd je daaronder eigenlijk vast?
De overtuiging dat jij verantwoordelijk bent voor hoe anderen zich voelen? De behoefte om alles onder controle te houden, omdat je anders geen rust vindt? De hoop dat iemand ooit alsnog begrijpt hoeveel pijn iets je heeft gedaan? Of het idee dat je pas goed genoeg bent wanneer iedereen tevreden over je is?
En wat gebeurt er in je wanneer je je voorstelt dat je dat niet langer hoeft vast te houden? Voel je opluchting? Of merk je juist weerstand, spanning, misschien zelfs angst? Ook dat mag er zijn.
Want wat je ooit bescherming bood, laat zich niet zomaar loslaten, zelfs niet wanneer je inmiddels weet dat je het niet meer nodig hebt.
Waar wil ik meer ruimte aan geven?
Dit is de tweede vraag en ik vind hem minstens zo belangrijk. Want stel dat je niet langer zoveel energie kwijt zou zijn aan piekeren, controleren, aanpassen of jezelf voortdurend afvragen wat anderen van je vinden? Wat zou er dan mogelijk worden? Misschien zou je eindelijk eens rust voelen zonder dat alles eerst geregeld hoeft te zijn. Misschien zou je duidelijker voelen wat jij eigenlijk wilt. Of misschien zou je meer ruimte ervaren om plezier te maken, spontaan te zijn, je grenzen aan te geven of gewoon eens helemaal niets te hoeven. En misschien ontdek je iets wat je lange tijd nauwelijks hebt gevoeld: hoe het is om jezelf te zijn zonder voortdurend op je hoede te hoeven zijn.
Daarom vind ik die tweede vraag zo waardevol, omdat je dan niet langer alleen bezig bent met wat je kwijt wilt. Je richt je aandacht ook op het leven dat je wilt leiden en dat is uiteindelijk waar loslaten voor mij over gaat. Niet over het verleden uitwissen, niet over gevoelens wegwerken en ook niet over een betere versie van jezelf worden. Loslaten gaat over de ruimte die ontstaat wanneer je niet langer hoeft vast te houden aan wat je ooit nodig had om je staande te houden.
Je kunt het begrijpen, maar kun je het ook ervaren?
Misschien heb je tijdens het lezen al iets herkend. Iets waarvan je denkt: ja, dát houd ik eigenlijk nog steeds vast. En misschien weet je ook heel goed waar je meer ruimte aan zou willen geven, maar daarmee ben je er nog niet. Want tussen weten wat je wilt loslaten en het daadwerkelijk kúnnen loslaten, zit een wereld van verschil.
Precies daarom geef ik regelmatig de workshop Leren Loslaten.
Geen avond waarop ik je vertel dat je positiever moet denken of gewoon eens moet ophouden met piekeren. We gaan aan de slag met wat er werkelijk gebeurt wanneer je vasthoudt, waarom dat zo vanzelfsprekend is geworden en hoe je kunt ervaren dat het ook anders kan. Je krijgt praktische handvatten die je meteen kunt gebruiken, zodat je niet alleen naar huis gaat met een antwoord op de vraag wat je wilt loslaten, maar ook met een eerste ervaring van de ruimte die daardoor kan ontstaan.
Wat mag jij loslaten?
En waar wil jij meer ruimte aan geven?
Hoe zou het zijn om dat niet alleen te bedenken, maar eens te ervaren?


0 Reacties