Soms is ‘ik doe het zelf wel’ helemaal niet krachtig

door Marie Jose Capello | sep 11, 2026 | Blog | 0 reacties

'Ik doe het zelf wel.’ Het is zo’n zinnetje dat er makkelijk uitkomt. Je zegt het wanneer iemand aanbiedt om je te helpen, wanneer je partner iets op zijn manier doet en jij denkt dat het sneller gaat als je het zelf doet, wanneer je ergens mee zit maar geen zin hebt om iemand lastig te vallen. Geen probleem. Jij redt je wel. En het zou zomaar kunnen dat dat ook zo is. Je bént zelfstandig, je kunt veel aan, je lost dingen op, je denkt vooruit en als het erop aankomt, vind je altijd wel een manier. Mooie eigenschap. Alleen...  zie ik in mijn werk soms iets anders onder die zelfstandigheid liggen. Niet: ik kan het zelf, maar ik heb geleerd om het zelf te doen. En dat is wezenlijk iets anders.

Zelfstandig zijn wordt beloond

Zelfstandig zijn wordt beloond, als kind krijg je er ikweetniethoeveel complimenten voor. 'Wat ben jij toch zelfstandig’,  'Wat ben je makkelijk’,  'Jij hebt weinig nodig’. Later wordt dat alleen maar aantrekkelijker. Je wordt degene op wie anderen kunnen bouwen, degene die niet snel omvalt als het ingewikkeld wordt. Je zoekt dingen uit, regelt wat nodig is en wacht niet tot iemand anders het voor je doet. Op je werk is dat handig, in een gezin ook. En eerlijk is eerlijk: het voelt lekker om te weten dat je jezelf kunt redden. Totdat je merkt dat je niet alleen veel zelf kúnt, maar eigenlijk bijna niets meer uit handen kunt geven. Dat hulp vragen ongemakkelijk voelt, dat ontvangen moeilijker is dan geven, dat je liever zegt dat het goed gaat dan dat je iemand moet uitleggen wat je nodig hebt. En dat je diep vanbinnen soms verlangt naar iemand die gewoon eens zegt: 'Kom maar. Ik regel het wel even’.

Je kunt heel zelfstandig zijn en je toch alleen voelen

Dat is een combinatie die ik heel vaak tegenkom. Aan de buitenkant lijkt er weinig reden voor. Er zijn mensen om je heen, een partner misschien, kinderen, familie, vriendinnen, collega’s. Je bent niet alleen en toch kun je je ontzettend alleen voelen. Niet omdat niemand van je houdt, maar omdat je zo goed hebt geleerd om zelf te dragen dat bijna niemand nog ziet wanneer het je te veel wordt.. En daar zit iets pijnlijks, want vaak verlang je ernaar dat iemand het ziet zonder dat jij erom hoeft te vragen. Dat iemand merkt dat je moe bent, dat iemand eens vraagt wat jíj nodig hebt, dat iemand niet alleen zegt: 'Laat maar weten als ik iets kan doen', maar gewoon naast je komt staan. En wanneer dat niet gebeurt, doe je wat je altijd doet: je redt jezelf. Zie je hoe ingewikkeld dat kan worden?

Soms heb je mensen geleerd dat jij niemand nodig hebt

Oef.... die kan even binnenkomen. Want natuurlijk bedoel ik niet dat je zelf verantwoordelijk bent voor alles wat anderen wel of niet geven. Maar als jij jarenlang hebt gezegd: 'Nee hoor, gaat prima' terwijl het helemaal niet prima ging... Als je hulp afslaat omdat je het gênant vindt dat je het nodig hebt... Als je nooit vertelt hoe diep iets je raakt... Als je automatisch zegt: 'Doe ik wel’... dan kunnen mensen om je heen oprecht gaan geloven dat jij het inderdaad wel redt. Je zelfstandigheid wordt dan bijna een gebruiksaanwijzing die je onbewust aan de wereld hebt gegeven: Met mij hoef je geen rekening te houden. Ik kom er wel uit. Terwijl er vanbinnen iets heel anders kan leven: 'Maar ziet dan niemand dat ik ook weleens iemand nodig heb?'

Waarom vraag je het dan niet?

Dat klinkt logisch toch? Als je iets nodig hebt, moet je het zeggen. En natuurlijk is dat waar, maar voor sommige mensen is hulp vragen niet zomaar een praktische handeling. Er hangt iets aan... Afhankelijkheid, kwetsbaarheid, het risico dat iemand nee zegt, het risico dat iemand ja zegt, maar je ondertussen het gevoel krijgt dat je lastig bent. Of misschien nog pijnlijker: iemand toelaten en ontdekken dat diegene er uiteindelijk toch niet voor je is. Dan is zelf doen ineens niet alleen handig, het is veilig. Want zolang jij niets nodig hebt van een ander, kan die ander je daarin ook niet teleurstellen.

Daar zit soms een heel oud besluit onder

Niet een besluit dat je ooit bewust hebt genomen. Er is geen enkel zesjarig meisje dat op een dinsdagochtend besluit: 'zo, vanaf vandaag zal ik emotioneel onafhankelijk worden’. Zo werkt het natuurlijk niet. Het ontstaat veel subtieler. Wanneer je merkt dat verdriet weinig ruimte krijgt, wanneer je voelt dat er thuis al genoeg aan de hand is, wanneer je vooral waardering krijgt als je flink bent, wanneer je iets nodig hebt en niemand het werkelijk ziet, wanneer degene bij wie je veiligheid zoekt niet beschikbaar is. Een kind denkt daar niet over na zoals een volwassene dat doet. Een kind past zich aan. En soms wordt de oplossing: Ik heb niet zoveel nodig. Niet omdat dat waar is, maar omdat dat minder pijn doet dan steeds voelen dat wat je nodig hebt er niet is.

En dan word je groot

Je hebt inmiddels een heel leven opgebouwd, je bent allang niet meer dat kind. Alleen groeit die oude oplossing verrassend goed met je mee.  Ze krijgt zelfs een volwassen naam: zelfstandigheid. Je bent trots op wat je allemaal kunt. Terecht. Maar ergens onderweg kan kracht een pantser zijn geworden, niet zo’n hard pantser waar niemand doorheen komt, nee, veel subtieler. Je bent warm, betrokken, liefdevol. Je kunt uitstekend verbinden met anderen. Zolang jij maar niet degene hoeft te zijn die leunt, want geven heb je geleerd, maar ontvangen vraagt iets heel anders.

Kun jij blijven staan als iemand iets voor jou draagt?

Dat is een veel interessantere vraag dan: kun jij hulp vragen? Kun je ontvangen zonder onmiddellijk iets terug te willen doen? Kun je iemand voor je laten zorgen zonder te zeggen dat het echt niet nodig is? Kun je vertellen dat het niet goed met je gaat, zonder er drie zinnen achteraan te zeggen waarmee je de ander geruststelt? Kun je iets nodig hebben zonder jezelf zwak, lastig of afhankelijk te vinden? Kun je verdragen dat iemand iets voor jou doet op een andere manier dan jij het zelf zou hebben gedaan? Daar kan ineens veel zichtbaar worden, want ontvangen klinkt passief, maar voor iemand die gewend is zichzelf te redden kan het behoorlijk spannend zijn.

Je hoeft je zelfstandigheid niet kwijt

Dat zou ook helemaal geen goed idee zijn. Ik vind het prachtig wanneer een vrouw zichzelf kan dragen. Dat ze zelf haar keuzes maakt, haar eigen koers vaart en niet afhankelijk is van een ander om haar leven vorm te geven. Maar er is een verschil tussen: Ik kan het alleen en: Ik moet het alleen. Dat ene woordje moet maakt een wereld van verschil. Vrijheid is voor mij niet dat je niemand nodig hebt. Vrijheid is dat je kunt kiezen. Dat je zelf kunt dragen wanneer je dat wilt én kunt leunen wanneer je dat nodig hebt. Dat je kunt geven zonder altijd de gever te hoeven zijn. Dat iemand dichtbij mag komen zonder dat jij eerst alles hebt opgelost. En dat je niet langer hoeft te bewijzen hoe weinig je nodig hebt.

Echte kracht begint ergens anders

Echte kracht begint niet bij nóg meer aankunnen, niet bij nóg zelfstandiger worden, niet bij jezelf nóg beter leren redden. Maar bij durven ontdekken wat er gebeurt wanneer je een keer niet meteen zegt: 'Ik doe het zelf wel’. Wanneer je de hulp die iemand aanbiedt niet automatisch afwijst, wanneer je eerlijk antwoordt op de vraag hoe het met je gaat in plaats van het standaard 'goed hoor' te zeggen. Wanneer je iemand laat zien wat jij normaal gesproken zelf draagt, zal niet iedereen daar zorgvuldig mee omgaan. Dat is ook waar, maar dat betekent niet dat jij voor altijd alles alleen moet blijven dragen. Soms is de sterkste zin die je kunt uitspreken namelijk niet: 'Ik red me wel' maar: 'Blijf je even bij me?

'https://mariejosecapello.nl/persoonlijk-coach-traject-het-roer-om/

 

 

0 Reacties

Plaats Een Reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *