Je kunt een fijne relatie hebben, de liefste vriendinnen, kinderen die van je houden, mensen met wie je kunt lachen, praten, eten, op vakantie gaan en toch ineens dat gevoel hebben: ‘maar wie kent míj nou echt?’ Niet wie je bent op je werk, niet de moeder, partner, vriendin of dochter die je bent. Niet degene die altijd wel iets weet te zeggen, belangstelling toont, luistert en onthoudt wat een ander vorige week vertelde.Nee gewoon jou. En dat kan behoorlijk eenzaam voelen…
Ik hoor vaak mensen zeggen dat ze verbinding missen. Dat gesprekken zo snel oppervlakkig blijven, dat hun partner niet echt vraagt wat er in hen omgaat of dat ze altijd degene zijn die naar een ander luistert. En soms is dat ook precies wat er gebeurt. Maar ik zie ook iets anders, iets wat veel lastiger is om zelf te zien: je verlangt ernaar dat iemand dichterbij komt, terwijl je ondertussen zelf de deur op een kier houdt.
Je kunt heel open zijn zonder jezelf te laten zien
Dat klinkt tegenstrijdig hè? Want je bent helemaal geen gesloten boek. Je praat makkelijk, je vertelt over je werk, je kinderen, wat er thuis speelt. Je kunt zelfs heel persoonlijk vertellen over wat je hebt meegemaakt. Je hebt geen moeite met een goed gesprek en mensen ervaren jou waarschijnlijk als warm en open.
En toch kun je heel veel vertellen zonder werkelijk iets van jezelf te laten zien. Je kunt vertellen dát je een moeilijke periode hebt gehad zonder iemand te laten voelen hoe bang je toen was. Je kunt zeggen dat iets je geraakt heeft en het meteen weglachen. Je kunt uitgebreid vertellen wat er gebeurd is en geen woord zeggen over wat je nu nodig hebt. Je kunt zelfs je hele levensverhaal vertellen en ondertussen keurig buiten beeld blijven. Want feiten delen is iets anders dan jezelf laten zien.
Intimiteit zit soms in één zin die je inslikt
Intimiteit zit niet in uren praten, het zit juist in dat ene moment waarop je eigenlijk wilt zeggen: 'Ik mis je’. 'Dit deed me pijn’. 'Ik ben bang dat je weggaat.’ 'Ik heb je nodig.’ 'Ik voel me alleen, ook al zit je naast me.'
En precies die zin komt er niet uit. In plaats daarvan zeg je iets anders. 'Laat maar.’ 'Geeft niks.’ 'Ik snap het wel.’ 'Het is ook niet zo belangrijk.’ Of die meest gebruikte: 'Het gaat wel.’ En voor je het weet zit je tegenover iemand van wie je verlangt dat hij jou werkelijk ziet, terwijl je zelf zojuist het gordijn weer hebt dichtgetrokken. Niet bewust natuurlijk.
Gezien worden klinkt mooier dan het soms voelt
Iedereen verlangt ernaar om echt gezien te worden. Het klinkt ook heerlijk: iemand bij wie je helemaal jezelf kunt zijn, bij wie je niets hoeft hoog te houden, die je kent met alles erop en eraan en niet vertrekt. Ja graag! Totdat iemand daadwerkelijk dichtbij komt. Totdat iemand vraagt: 'Maar hoe gaat het nou écht met je?’ Totdat je partner precies benoemt wat jij liever nog even niet onder ogen ziet. Totdat iemand ziet dat je geraakt bent terwijl jij allang ‘niks aan de hand' hebt gezegd. Dán kan verbinding ineens een stuk minder romantisch voelen, want werkelijk gezien worden betekent ook dat je je niet meer kunt verstoppen. En juist daar kan iets ouds wakker worden.
Dichtbij was niet voor iedereen vanzelfsprekend veilig
Als je vroeg hebt geleerd dat je voorzichtig moest zijn met wat je liet zien, vergeet je dat niet zomaar. Wanneer je verdriet te veel was, wanneer je boosheid niet welkom was, wanneer je thuis vooral de sfeer aanvoelde voordat je bepaalde of er voor jou ruimte was. Wanneer je kwetsbaar was en daar niet zorgvuldig mee werd omgegaan, wanneer liefde soms dichtbij voelde en dan ineens weer niet. Dan leer je iets, niet met je hoofd, je leert het in het contact. Je leert hoeveel van jezelf veilig is om te laten zien, je leert wanneer je beter je mond kunt houden, je leert dat je prima kunt verbinden, zolang je maar niet té afhankelijk wordt van die verbinding.
En jaren later kan dat er heel volwassen uitzien. Je noemt jezelf zelfstandig. Je zegt dat je vrijheid belangrijk vindt. Je hebt ‘gewoon even tijd voor jezelf nodig’. Je wilt niemand belasten. Allemaal heel aannemelijk en soms allemaal waar, maar soms zit er onder al die mooie volwassen woorden een veel oudere boodschap: Kom dichtbij, maar alsjeblieft niet zó dichtbij dat je me pijn kunt doen.
En dan ontstaat er iets pijnlijks
Je verlangt naar meer verbinding, dus je wacht. Je wacht tot iemand doorvraagt, tot je partner eindelijk merkt dat er iets is, tot die vriendin eens uit zichzelf belt, tot iemand ziet dat je eigenlijk helemaal niet zo sterk bent als je eruitziet. En als dat niet gebeurt, voel je je niet gezien. Je voelt je alleen, teleurgesteld. ‘Zie je wel. Uiteindelijk moet ik het toch weer alleen doen’. Maar ondertussen heb jij misschien al drie keer gezegd dat er niets aan de hand is. Heb je een arm om je heen weggewuifd, heb je op 'Kan ik iets voor je doen?' geantwoord met 'Nee joh.’ Heb je gewacht tot de ander raadde wat jij nodig had. Au. Ik weet het… maar dit is niet bedoeld om de schuld bij jou te leggen. Integendeel. Het is wel belangrijk om te begrijpen waarom iemand die zo naar verbinding verlangt, juist op het moment dat die verbinding mogelijk wordt een stapje terug doet.
Je beschermt precies datgene waar je het meest naar verlangt
Dat is de vreemde paradox. Hoe belangrijker iets voor je is, hoe kwetsbaarder je erin bent. Als verbinding je weinig zou kunnen schelen, was er ook niet zoveel te verliezen. Maar wanneer je diep verlangt naar iemand bij wie je werkelijk thuis kunt zijn, kan juist dát de plek zijn waar oude pijn het hardst wordt geraakt. Want wat als je jezelf helemaal laat zien en de ander begrijpt je niet? Wat als je zegt wat je nodig hebt en het niet krijgt? Wat als je leunt en de ander stapt opzij? Dan kun je beter alvast een beetje afstand houden. Niet te veel, net genoeg. Genoeg om samen te zijn, maar niet genoeg om helemaal afhankelijk te worden van wat er tussen jullie gebeurt. En vervolgens kun je je binnen die veilige afstand ontzettend eenzaam voelen...
Meer verbinding begint niet altijd bij de ander
Dat is confronterend, want natuurlijk heb je de ander nodig voor verbinding. Je kunt in je eentje geen relatie bouwen. En nee, je hoeft niet bij iedereen je ziel op tafel te leggen. Sterker nog, doe dat alsjeblieft niet. Niet iedereen verdient toegang tot jouw kwetsbaarste stukken. Maar bij de mensen die wél veilig zijn, kun je jezelf dan eens iets anders afvragen dan: Waarom ziet hij mij niet? Waarom vraagt zij nooit door? Waarom voel ik me zo alleen? Vraag jezelf eens:
Hoeveel van mij kan de ander eigenlijk zien?
Niet hoeveel je vertelt, nee hoeveel je láát zien. Durf je te zeggen dat iets pijn doet vóórdat het eruit komt als irritatie? Durf je te zeggen dat je iemand mist zonder eerst af te wachten of diegene jou mist? Durf je te vragen om een arm om je heen? Durf je te zeggen: 'Ik weet eigenlijk niet wat ik nodig heb, maar ga nog even niet weg’? Daar begint echte verbinding. Niet bij perfect leren communiceren, maar bij aanwezig durven blijven op het moment waarop je je het liefst weer een stukje terugtrekt.
Je hoeft niet nóg beter te leren alleen te zijn
Dat kun je waarschijnlijk al uitstekend. Je hoeft ook niet ineens alles open te gooien en voortaan ieder gevoel uit te spreken. Maar als je verlangt naar echte verbinding, komt er een moment waarop je iets moet riskeren. Een klein stukje controle, een klein stukje bescherming, een klein stukje van de versie van jou die altijd zegt dat het wel gaat. Want iemand werkelijk dichtbij laten komen betekent niet dat je zeker weet dat je nooit meer gekwetst wordt. Die garantie bestaat helaas niet. Het betekent dat je niet langer je hele leven laat bepalen door de mogelijkheid dát je gekwetst kunt worden.
Het begint heel klein
En soms begint dat heel klein. Niet met een groot gesprek, niet met een doorbraak. Maar de volgende keer dat iemand aan je vraagt: 'Hoe gaat het met je?’ niet automatisch zeggen: 'Goed hoor.’ Nee, even wachten, voelen en dan één zin zeggen die wél waar is. Want de verbinding waar je zo naar verlangt begint precies op de plek waar jij normaal gesproken ophoudt jezelf te laten zien.
P.S.
Als dichtbij laten komen niet zo eenvoudig is
Je kunt jezelf natuurlijk voornemen om voortaan meer te zeggen, meer te delen of je kwetsbaarder op te stellen, maar als je ooit hebt geleerd dat afstand veiliger is, is dat nog niet zo eenvoudig.
In mijn 1-1 traject Het Roer Om gaan we naar de laag waar dit soort oude bescherming ooit is ontstaan. Niet om eindeloos in het verleden te blijven graven, wel om oude patronen die je ooit hebben beschermd te doorbreken en te transformeren.
Want uiteindelijk gaat het niet alleen om iemand dichtbij durven laten komen, het gaat erom dat jij jezelf niet meer hoeft te verlaten om je veilig te voelen bij een ander.


0 Reacties